Anafylaxis is een zeldzame, ernstige allergische reactie van het lichaam waarbij meerdere organen betrokken zijn en die levensbedreigend kan zijn. Anafylaxis kan optreden nadat de patiënt is blootgesteld aan een stof waar hij of zij overgevoelig op reageert. De voornaamste veroorzakers van anafylaxis zijn:

• insectenbeten of -steken (van onder meer wesp, bij en hommel)
• voedingsmiddelen (waaronder pinda’s, noten, vis, schaal- en schelpdieren)
• geneesmiddelen (onder meer antibiotica en vaccins)
• latex (verwerkt in bijvoorbeeld handschoenen, ballonnen, condooms)

 

Wat zijn de symptomen van anafylaxis?

De eerste symptomen van anafylaxis kunnen binnen een paar seconden tot ongeveer 2 uur na de blootstelling aan het allergeen ontstaan. Anafylaxis beïnvloedt verschillende orgaansystemen zoals de huid, bovenste luchtwegen (neus/keel), onderste luchtwegen (longen) en het hart- en vaatstelsel.

 

 

Veel voorkomende symptomen van anafylaxis staan in onderstaande tabel weergegeven.

Huid	Luchtwegen	Maag- darmkanaal	Hart- en vaatstelsel	Algemeen
Jeuk	Jeuk en/of zwelling van lippen, tong, keel	Buikkrampen	Bloeddrukdaling	Gevoel van onbestemdheid
Uitslag	Moeite met slikken	Misselijkheid	Duizeligheid/ flauwvallen
Galbulten	Heesheid	Overgeven	Bewusteloosheid
Zwelling	Druk op de borst	Diarree	Hartstilstand
	Kortademigheid
	Piepende ademhaling
	Jeukende, waterige ogen
	Loopneus

N.B. niet alle symptomen behoeven altijd op te treden. Over het algemeen wordt van anafylaxis gesproken wanneer symptomen van tenminste de luchtwegen en het hart- en vaatstelsel samen optreden. Nadat een anafylaxis is doorgemaakt behoeft een volgende blootstelling aan het allergeen niet opnieuw tot een anafylaxis te leiden. Echter het gevaar voor een nieuwe anafylaxis is altijd aanwezig.

 

Hoe wordt de oorzaak van anafylaxis vastgesteld?

Voor een patiënt met een kans op, of een eerder doorgemaakte anafylaxis is het vaststellen van het allergeen dat de reactie uitlokt van groot belang. De huisarts of specialist kan op basis van het medisch verleden van de patiënt en met aanvullend onderzoek (bijvoorbeeld een huidtest of bloedonderzoek) bepalen welk allergeen of allergenen de boosdoener is of zijn.

 

Kun je een anafylaxis voorkomen?

Dat is niet eenvoudig. Om het risico op een anafylactische reactie te verminderen zal de behandelend arts eerst maatregelen bespreken om het contact met allergenen te vermijden. Bij een voedselallergie kan dit door een zeer strikt dieet te volgen waarin de allergenen (bijv. noten, vis of schelpdieren of melkbestanddelen) niet voorkomen. Bij een overgevoeligheid voor insectenbeten of –steken is het ontwijken van insecten al veel lastiger. Probeer wel ’s zomers een bloementuin of een terras met zoetigheden te vermijden als je overgevoelig bent voor bijen- of wespensteken.

 

Wat moet je doen als er toch een anafylaxis ontstaat?

De enige noodbehandeling voor een anafylactische reactie is het onmiddellijk per injectie toedienen van adrenaline. Adrenaline werkt direct op het hart, de bloedvaten en de longen en kan de fatale gevolgen van een anafylaxis voorkomen.

 

Als je dus al eens een anafylactische reactie hebt gehad, zullen jij en je familie- of gezinsleden moeten leren om snel adrenaline in te spuiten, omdat er vaak geen tijd is om een dokter te raadplegen. Je arts zal je voor de noodbehandeling van een anafylaxis meestal een zgn. adrenaline auto-injector voorschrijven die je altijd bij je moet dragen. Anapen® is zo’n auto-injector waarmee je in voorkomende gevallen snel de juiste hoeveelheid adrenaline kunt (laten) inspuiten.

 

Wat is adrenaline en wat doet het?

Adrenaline is een lichaamseigen stof die de bloeddruk verhoogt, de luchtwegen verwijdt en zwelling van bijvoorbeeld de huid en de keel tegengaat. De Anapen® bevat adrenaline die met behulp van de automatische injectienaald toegediend wordt en die direct de symptomen van anafylaxis tegengaat.

 

Na blootstelling aan een oorzakelijk allergeen kan alleen een beperkte reactie optreden zoals bijvoorbeeld roodheid en jeuk aan de huid. In dat geval kan eerst het verdere verloop van de reactie afgewacht worden. Wanneer ernstiger klachten opkomen of wanneer men twijfelt over de ernst van de klachten dan moet adrenaline worden toegediend middels de Anapen®. Daarnaast dient medische hulp ingeschakeld te worden (bel 112).